Việt Nam
là một quốc gia có thế mạnh về nông nghiệp với các mặt hàng nông sản như: Lúa
gạo, thuỷ sản, hồ tiêu ...Riêng đối với mặt hàng lúa gạo: Xuất khẩu gạo năm 2012
đạt 7,72 triệu tấn, trị giá FOB 3,45 tỷ USD (trị giá CIF 3,546 tỷ USD); tăng
8,29% về số lượng và giảm 1,98% về trị giá FOB so với năm 2011. Qua con số thống
kê trên, điều chúng ta cần chú ý là Việt Nam xuất khẩu gạo tăng
về lượng nhưng giảm về giá trị. Trong những tháng đầu năm 2013, tình hình
xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam còn khó khăn hơn nhiều khi giá gạo của chúng ta
hiện đang thấp nhất thế giới nhưng thị trường vẫn đang đóng băng. Một trong
những nguyên nhân khiến cho ngành lúa gạo Việt Nam gặp nhiều khó khăn là vấn
đề xây dựng thương hiệu.
Nhắc đến
việc xây dựng thương hiệu cho lúa gạo thì có thể nói Thái Lan là một quốc gia
làm tốt nhất hiện nay. Họ "dám" mời các minh tinh màn bạc Hollywood đóng quảng
cáo, ăn gạo Thái hằng ngày. Thế giới biết đến gạo Thái cũng vì những thước phim
quảng cáo đó. Gạo
Thái Lan được nhiều người biết đến, quan tâm và yêu thích. Chính vì thế tình
hình sản xuất, xuất khẩu và đặc biệt là giá gạo Thái Lan luôn ổn định. Chính phủ
Thái Lan cũng rất quan tâm đến lợi ích của người nông dân bằng chính sách thu
mua lúa gạo với giá cao. Mặc dù chính sách này đã gây áp lực rất lớn lên ngân
sách chính phủ Thái Lan, và hiện vẫn đang gây ra nhiều tranh cãi, nhưng chính
sách này lại được nhiều nông dân hưởng ứng:
Thứ
nhất, thu mua lúa gạo với mức giá cao là một hành động hỗ trợ người nông dân
trồng lúa một cách thiết thực nhất.
Thứ
hai, việc thu mua tạm trữ này giúp cho lúa gạo Thái Lan không bị rớt giá, ảnh
hưởng đến thương hiệu lúa gạo của nước này.
Nhìn lại
Việt Nam, hiện nay giá lúa gạo của Việt Nam đang thấp nhất thế giới. Chúng ta
cũng có chính sách thu mua lúa gạo tạm trữ nhưng người nông dân vẫn chưa được
hưởng lợi nhiều từ chính sách này. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trong chuỗi
giá trị hạt gạo, lợi nhuận của những thành phần tham gia được "đúc kết” như sau:
nông dân được 37%; thương lái: 18,9%; cơ sở xay xát: 12,3%; nhà máy lau bóng
gạo: 4% và DN xuất khẩu là 27,8%. Song trên thực tế, phần trăm lợi nhuận mà nông
dân được hưởng thậm chí còn không đạt được 30% (*). Như vậy, người nông dân là
mắc xích quan trọng nhất, đầu tư nhiều chi phí, công sức nhất trong chuỗi giá
trị hạt gạo nhưng mức lợi nhuận lại không đảm bảo cho cuộc sống của họ ổn
định. Thu nhập của của các hộ trồng lúa rất thấp; mức thu nhập bình quân tại
vùng ĐBSCL - vùng có lợi thế sản xuất lúa tốt nhất của Việt Nam - chỉ đạt
535.000 đồng/người/tháng. Đây là một trong những nội dung trong báo cáo nghiên
cứu “Ai được hưởng lợi khi giá gạo tăng cao?” do Viện Chính sách và chiến lược
phát triển nông nghiệp, nông thôn (IPSARD) - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn và tổ chức Oxfam thực hiện được công bố ngày 10-5 tại Hà
Nội.
Nông
nghiệp Việt Nam nói chung và ngành lúa gạo Việt Nam nói riêng chỉ có thể ổn định
và phát triển khi đời sống (mức thu nhập) của người nông dân được đảm
bảo.
Đâu
là đối thủ chính của Việt Nam trong xuất khẩu lúa gạo?
Bộ nông
nghiệp Mỹ (USDA) đã đưa ra dự báo sản lượng gạo của các nước trên toàn thế giới
cho niên vụ 2012/2013. Theo đó, Trung Quốc là nước có sản lượng gạo cao nhất
(đạt 143.000.000 tấn), kế tiếp đó là Ấn Độ (101.000.000 tấn), Indonesia
(36.900.000 tấn), Bangladesh (34.000.000 tấn), Việt Nam (27.710.000 tấn), Thái
Lan (20.500.000 tấn), Philippines (10.990.000 tấn), Myanmar (10.750.000
tấn).
Trong
năm 2012, Ấn Độ là quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới với khoảng 9,5 triệu
tấn, cao hơn Việt Nam (khoảng 8,1 triệu tấn) và Thái Lan (khoảng 6,9 triệu tấn).
Chính vì thế, đối thủ xuất khẩu gạo của Việt Nam hiện nay là Ấn Độ, Thái Lan và
Myanmar - một cái tên mới nhưng có thế mạnh về gạo giá rẻ.
Thái Lan
đã thực hiện chính sách trợ giá cho nông dân với giá mua lúa khoảng 496 USD/tấn.
Với giá này, gạo xuất khẩu của Thái Lan phải bán khoảng 600 USD/tấn. Việt Nam
đang bán gạo xuất khẩu thấp hơn Thái Lan khoảng 170 USD/tấn, Thái Lan lại cương
quyết giữ giá bán gạo cao thì gạo Việt Nam sẽ không cạnh tranh với gạo Thái Lan
về giá.
Trong khi đó, Ấn Độ nhiều năm qua xuất khẩu gạo với số lượng không đáng kể. Năm 2012, Ấn Độ bất ngờ vượt lên trở thành nhà xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới với sản lượng khoảng 9,5 triệu tấn gạo. Ấn Độ dân số đông, nhu cầu lương thực lớn nên về lâu dài sẽ không thể cạnh tranh với Việt Nam về lượng gạo bán ra.
Còn gạo Myanmar thì giá rẻ, chất lượng kém. Dự kiến, Myanmar chỉ còn xuất khẩu được khoảng 900.000 tấn/năm.
Như vậy về lâu dài thì Thái Lan vẫn chính là đối thủ cạnh tranh với Việt Nam về gạo chất lượng. Giải được bài toán thương hiệu lúa gạo hiện nay thì ngành lúa gạo Việt Nam sẽ gia tăng vị thế cạnh tranh và trở thành quốc gia xuất khẩu lúa gạo hàng đầu thật sự.
Xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam
Những lợi ích của việc xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam:
Thứ nhất, chúng ta sẽ nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam, từ đó gia tăng giá trị xuất khẩu gạo và tăng mức lợi nhuận cho người nông dân. Chúng ta cần hàng đầu thế giới về giá trị xuất khẩu gạo chứ không cần hàng đầu về sản lượng.
Thứ hai, thương hiệu gạo Việt Nam được nhiều quốc gia (khách hàng) khác biết đến, gia tăng sức cạnh tranh với các nước xuất khẩu gạo khác, sẽ tạo cơ hội thuận lợi cho các nhà xuất khẩu gạo Việt Nam tìm kiếm đơn hàng, thâm nhập vào các thị trường mới, đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu.
Thứ ba, xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam sẽ giúp ổn định ngành lúa gạo Việt Nam, từ đó người nông dân sẽ có mức thu nhập ổn định.
Việc xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam nên được dẫn dắt bởi chính phủ và được sự đồng lòng của các doanh nghiệp, người nông dân.
Chính phủ, đặc biệt là Bộ NN & PTNT sẽ là cơ quan dẫn dắt chính trong việc xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam. Nên có một bộ phận Xây dựng thương hiệu lúa gạo trực thuộc Bộ NN & PTNT với người đứng đầu là một chuyên gia marketing, am hiểu về nông nghiệp, về ngành lúa gạo. Chúng ta cũng nên loại bỏ tư duy "Xây dựng thương hiệu lúa gạo là thiết kế một cái logo, đăng ký một cái nhãn hiệu độc quyền (hoặc chỉ dẫn địa lý) rồi hết..." hoặc như phát biểu của một chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp “Khi có sản phẩm, lựa chon doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, nghĩa là sản phẩm có thương hiệu rồi ta mới thực hiện chiến lược marketing”. Bởi vì đơn giản không làm marketing (tiếp thị) thì lấy đâu ra thương hiệu? Việc xây dựng thương hiệu hãy nên để cho những chuyên gia marketing, thương hiệu làm!
Các viện nghiên cứu sẽ nghiên cứu, sản xuất và chọn lọc những giống lúa phù hợp với điều kiện sản xuất tại Việt Nam, chất lượng tốt, năng suất cao để gia tăng sức cạnh tranh với các thương hiệu lúa gạo Khaodakmali của Thái Lan và Basmati của Ấn Độ.
Người nông dân là đối tượng chính sản xuất nên hạt lúa nên cần đảm bảo mức thu nhập cho họ bằng mức giá thu mua ổn định, hỗ trợ kỹ thuật và đặc biệt là có những chính sách hỗ trợ tài chính để người nông dân yên tâm sản xuất.
Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) sẽ chịu trách nhiệm chính trong việc quản lý hoạt động thu mua, xuất khẩu lúa gạo của các doanh nghiệp, cũng như hỗ trợ việc tìm kiếm, thâm nhập các thị trường tiềm năng cho lúa gạo Việt Nam.
Việt Nam có thể chi ngân sách để tiếp thị, quảng bá du lịch, tại sao lại không thể chi ngân sách để quảng bá lúa gạo Việt Nam?
Ngoài ra công tác dự báo, quy hoạch và dẫn dắt của các cơ quan phụ trách lĩnh vực nông nghiệp hiện nay chưa được quan tâm đúng mức. Để cải thiện vấn đề này, chúng ta nên nghiên cứu cách làm của Bộ nông nghiệp Mỹ (USDA).
Quy trình xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam (đề xuất):
1. Nghiên cứu, chọn giống.
2. Sản xuất thử nghiệm.
3. Xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu.
4. Xây dựng và triển khai chiến lược marketing để xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam.
Một số công cụ marketing có thể áp dụng:
- Sampling (hàng mẫu): Sau khi sản xuất thử nghiệm và sản phẩm lúa gạo đạt yêu cầu chất lượng, chúng ta có thể gửi tặng đến một số thị trường mục tiêu để khách hàng dùng thử và đánh giá về chất lượng hạt gạo mới của Việt Nam.
- Website: Hiện nay, Việt Nam đang thiếu một website (bằng nhiều ngôn ngữ) chuyên cập nhật thông tin về tình hình giá cả thị trường, sản xuất cũng như chất lượng lúa gạo Việt Nam để khách hàng có thể vào tham khảo.
- Đẩy mạnh hoạt động quảng bá, PR tại các thị trường mục tiêu (các quốc gia nhập khẩu gạo hàng đầu).
- Quảng bá trên một số kênh thông tin hàng đầu: CNN, BBC, Reuters, Bloomberg...
- Tham gia các sự kiện ẩm thực, các chương trình ẩm thực và lựa chọn một đại sứ lúa gạo Việt Nam để quảng bá cho thương hiệu.
(*) theo báo Đại đoàn kết
Phạm Nhật/ nhatkyo.com
Trong khi đó, Ấn Độ nhiều năm qua xuất khẩu gạo với số lượng không đáng kể. Năm 2012, Ấn Độ bất ngờ vượt lên trở thành nhà xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới với sản lượng khoảng 9,5 triệu tấn gạo. Ấn Độ dân số đông, nhu cầu lương thực lớn nên về lâu dài sẽ không thể cạnh tranh với Việt Nam về lượng gạo bán ra.
Còn gạo Myanmar thì giá rẻ, chất lượng kém. Dự kiến, Myanmar chỉ còn xuất khẩu được khoảng 900.000 tấn/năm.
Như vậy về lâu dài thì Thái Lan vẫn chính là đối thủ cạnh tranh với Việt Nam về gạo chất lượng. Giải được bài toán thương hiệu lúa gạo hiện nay thì ngành lúa gạo Việt Nam sẽ gia tăng vị thế cạnh tranh và trở thành quốc gia xuất khẩu lúa gạo hàng đầu thật sự.
Xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam
Những lợi ích của việc xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam:
Thứ nhất, chúng ta sẽ nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam, từ đó gia tăng giá trị xuất khẩu gạo và tăng mức lợi nhuận cho người nông dân. Chúng ta cần hàng đầu thế giới về giá trị xuất khẩu gạo chứ không cần hàng đầu về sản lượng.
Thứ hai, thương hiệu gạo Việt Nam được nhiều quốc gia (khách hàng) khác biết đến, gia tăng sức cạnh tranh với các nước xuất khẩu gạo khác, sẽ tạo cơ hội thuận lợi cho các nhà xuất khẩu gạo Việt Nam tìm kiếm đơn hàng, thâm nhập vào các thị trường mới, đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu.
Thứ ba, xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam sẽ giúp ổn định ngành lúa gạo Việt Nam, từ đó người nông dân sẽ có mức thu nhập ổn định.
Việc xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam nên được dẫn dắt bởi chính phủ và được sự đồng lòng của các doanh nghiệp, người nông dân.
Chính phủ, đặc biệt là Bộ NN & PTNT sẽ là cơ quan dẫn dắt chính trong việc xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam. Nên có một bộ phận Xây dựng thương hiệu lúa gạo trực thuộc Bộ NN & PTNT với người đứng đầu là một chuyên gia marketing, am hiểu về nông nghiệp, về ngành lúa gạo. Chúng ta cũng nên loại bỏ tư duy "Xây dựng thương hiệu lúa gạo là thiết kế một cái logo, đăng ký một cái nhãn hiệu độc quyền (hoặc chỉ dẫn địa lý) rồi hết..." hoặc như phát biểu của một chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp “Khi có sản phẩm, lựa chon doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, nghĩa là sản phẩm có thương hiệu rồi ta mới thực hiện chiến lược marketing”. Bởi vì đơn giản không làm marketing (tiếp thị) thì lấy đâu ra thương hiệu? Việc xây dựng thương hiệu hãy nên để cho những chuyên gia marketing, thương hiệu làm!
Các viện nghiên cứu sẽ nghiên cứu, sản xuất và chọn lọc những giống lúa phù hợp với điều kiện sản xuất tại Việt Nam, chất lượng tốt, năng suất cao để gia tăng sức cạnh tranh với các thương hiệu lúa gạo Khaodakmali của Thái Lan và Basmati của Ấn Độ.
Người nông dân là đối tượng chính sản xuất nên hạt lúa nên cần đảm bảo mức thu nhập cho họ bằng mức giá thu mua ổn định, hỗ trợ kỹ thuật và đặc biệt là có những chính sách hỗ trợ tài chính để người nông dân yên tâm sản xuất.
Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) sẽ chịu trách nhiệm chính trong việc quản lý hoạt động thu mua, xuất khẩu lúa gạo của các doanh nghiệp, cũng như hỗ trợ việc tìm kiếm, thâm nhập các thị trường tiềm năng cho lúa gạo Việt Nam.
Việt Nam có thể chi ngân sách để tiếp thị, quảng bá du lịch, tại sao lại không thể chi ngân sách để quảng bá lúa gạo Việt Nam?
Ngoài ra công tác dự báo, quy hoạch và dẫn dắt của các cơ quan phụ trách lĩnh vực nông nghiệp hiện nay chưa được quan tâm đúng mức. Để cải thiện vấn đề này, chúng ta nên nghiên cứu cách làm của Bộ nông nghiệp Mỹ (USDA).
Quy trình xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam (đề xuất):
1. Nghiên cứu, chọn giống.
2. Sản xuất thử nghiệm.
3. Xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu.
4. Xây dựng và triển khai chiến lược marketing để xây dựng thương hiệu lúa gạo Việt Nam.
Một số công cụ marketing có thể áp dụng:
- Sampling (hàng mẫu): Sau khi sản xuất thử nghiệm và sản phẩm lúa gạo đạt yêu cầu chất lượng, chúng ta có thể gửi tặng đến một số thị trường mục tiêu để khách hàng dùng thử và đánh giá về chất lượng hạt gạo mới của Việt Nam.
- Website: Hiện nay, Việt Nam đang thiếu một website (bằng nhiều ngôn ngữ) chuyên cập nhật thông tin về tình hình giá cả thị trường, sản xuất cũng như chất lượng lúa gạo Việt Nam để khách hàng có thể vào tham khảo.
- Đẩy mạnh hoạt động quảng bá, PR tại các thị trường mục tiêu (các quốc gia nhập khẩu gạo hàng đầu).
- Quảng bá trên một số kênh thông tin hàng đầu: CNN, BBC, Reuters, Bloomberg...
- Tham gia các sự kiện ẩm thực, các chương trình ẩm thực và lựa chọn một đại sứ lúa gạo Việt Nam để quảng bá cho thương hiệu.
(*) theo báo Đại đoàn kết
Phạm Nhật/ nhatkyo.com
0 nhận xét